Początek listopada to czas pamięci o zmarłych. Odwiedzamy ich groby, zapalamy znicze i modlimy się o życie wieczne. Kościół zachęca nas także do uzyskiwania odpustów, które możemy ofiarować za zmarłych potrzebujących oczyszczenia w Czyśćcu.
Czym jest odpust?
Katechizm Kościoła Katolickiego wyjaśnia: „Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co do winy. Dostępuje go chrześcijanin odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi warunkami, za pośrednictwem Kościoła, który jako szafarz owoców odkupienia rozdaje i prawomocnie przydziela zadośćuczynienie ze skarbca zasług Chrystusa i świętych.” (KKK 1471).
Co to znaczy? W sakramencie pokuty Bóg przebacza nam grzechy i przywraca przyjaźń ze sobą. Jednak grzech pozostawia skutki: osłabia miłość, utrwala złe przyzwyczajenia, zaburza relacje. Nawet po otrzymaniu przebaczenia potrzebujemy oczyszczenia i uzdrowienia. Temu służą modlitwa, pokuta, uczynki miłości, a także dar odpustu.
Odpust nie zastępuje spowiedzi. Dotyczy grzechów już odpuszczonych. Zupełny oznacza darowanie całej kary doczesnej, a cząstkowy – jej części. Nie chodzi przy tym o Bożą zemstę: potrzeba oczyszczenia wynika z samej natury grzechu.
Odpust zupełny od 1 do 8 listopada
Każdego dnia od 1 do 8 listopada można uzyskać odpust zupełny za pobożne nawiedzenie cmentarza i modlitwę za zmarłych, choćby tylko w myśli. Ten odpust można ofiarować wyłącznie za zmarłych.
Aby go uzyskać, należy również:
- być w stanie łaski uświęcającej, po spowiedzi sakramentalnej;
- przyjąć Komunię Świętą;
- pomodlić się w intencjach Ojca Świętego, np. odmawiając „Ojcze nasz” i „Zdrowaś Maryjo”;
- wykluczyć przywiązanie do jakiegokolwiek grzechu, nawet powszedniego.
Ostatni warunek oznacza szczerą gotowość zerwania z każdym grzechem. Nie wymaga bezgrzeszności ani pewności, że już nigdy nie upadniemy, lecz serca, które nie chce świadomie zachowywać żadnego grzechu.
Jedna spowiedź może wystarczyć do uzyskania kilku odpustów, jeśli pozostajemy w stanie łaski. Natomiast Komunia Święta i modlitwa w intencjach papieskich są potrzebne do każdego odpustu zupełnego.
Można go uzyskać raz dziennie.
Katechizm przypomina: „Nasza modlitwa za zmarłych nie tylko może im pomóc, lecz także sprawia, że staje się skuteczne ich wstawiennictwo za nami” (KKK 958).
KATECHIZM KOŚCIOŁA O ODPUSTACH (1471-1478)
1471 Nauka o odpustach i jej praktyczne zastosowanie w Kościele ściśle łączą się ze skutkami sakramentu pokuty.
Co to jest odpust?
„Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co do winy. Dostępuje go chrześcijanin odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi warunkami, za pośrednictwem Kościoła, który jako szafarz owoców odkupienia rozdaje i prawomocnie przydziela zadośćuczynienie ze skarbca zasług Chrystusa i świętych.
Odpust jest cząstkowy albo zupełny zależnie od tego, czy od kary doczesnej należnej za grzechy uwalnia w części czy w całości”. Każdy wierny może uzyskać odpusty dla siebie lub ofiarować je za zmarłych.
Kary za grzech
1472 Aby zrozumieć tę naukę i praktykę Kościoła, trzeba zobaczyć, że grzech ma podwójny skutek. Grzech ciężki pozbawia nas komunii z Bogiem, a przez to zamyka nam dostęp do życia wiecznego, którego pozbawienie nazywa się „karą wieczną” za grzech. Każdy grzech, nawet powszedni, powoduje ponadto nieuporządkowane przywiązanie do stworzeń, które wymaga oczyszczenia, albo na ziemi, albo po śmierci, w stanie nazywanym czyśćcem. Takie oczyszczenie uwalnia od tego, co nazywamy „karą doczesną” za grzech. Obydwie kary nie mogą być traktowane jako rodzaj zemsty, którą Bóg stosuje od zewnątrz, ponieważ wypływają one jakby z samej natury grzechu. Nawrócenie, które pochodzi z żarliwej miłości, może doprowadzić do całkowitego oczyszczenia grzesznika, tak że nie pozostaje już żadna kara do odpokutowania.
1473 Przebaczenie grzechu i przywrócenie komunii z Bogiem pociągają za sobą odpuszczenie wiecznej kary za grzech. Pozostają jednak kary doczesne. Chrześcijanin powinien starać się, znosząc cierpliwie cierpienia i różnego rodzaju próby, a w końcu godząc się spokojnie na śmierć, przyjmować jako łaskę doczesne kary za grzech. Powinien starać się przez dzieła miłosierdzia i miłości, a także przez modlitwę i różne praktyki pokutne uwolnić się całkowicie od „starego człowieka” i „przyoblec człowieka nowego”.
W komunii świętych
1474 Chrześcijanin, który stara się oczyścić z grzechu i uświęcić się z pomocą łaski Bożej, nie jest pozostawiony sam sobie. „Życie poszczególnych dzieci Bożych łączy się przedziwną więzią w Chrystusie i przez Chrystusa z życiem wszystkich innych braci 795 chrześcijan w nadprzyrodzonej jedności Mistycznego Ciała Chrystusa jakby w jednej mistycznej osobie” .
1475 W komunii świętych „między wiernymi, czy to uczestnikami niebieskiej ojczyzny, czy to pokutującymi w czyśćcu za swoje winy, czy to pielgrzymującymi jeszcze na ziemi, istnieje więc trwały węzeł miłości i bogata wymiana wszelkich dóbr”. W tej przedziwnej wymianie świętość jednego przynosi korzyść innym o wiele bardziej niż grzech jednego może szkodzić innym. I tak odwołanie się do komunii świętych pozwala skruszonemu grzesznikowi wcześniej i skuteczniej oczyścić się od kar za grzech.
1476 Duchowe dobra płynące z komunii świętych nazywamy także skarbcem Kościoła. „Nie jest on zbiorem dóbr, gromadzonych przez wieki na kształt materialnych bogactw, lecz nieskończoną i niewyczerpaną wartością, jaką mają u Boga zadośćuczynienia i zasługi Chrystusa Pana, ofiarowane po to, by cała ludzkość została uwolniona od grzechu i doszła do łączności z Ojcem. Stanowi go sam Chrystus Odkupiciel, w którym są i działają zadośćuczynienia i zasługi płynące z Jego odkupienia”.
1477 „Poza tym do tego skarbca należy również rzeczywiście niewyczerpana, niewymierna i zawsze aktualna wartość, jaką mają przed Bogiem modlitwy i dobre uczynki Najświętszej Maryi Panny i wszystkich świętych, którzy idąc śladami Chrystusa, dzięki jego łasce, uświęcili samych siebie i wypełnili posłanie otrzymane od Ojca. W ten sposób, pracując nad własnym zbawieniem, przyczynili się również do zbawienia swoich braci w jedności Mistycznego Ciała”.
Odpusty otrzymywane od Boga za pośrednictwem Kościoła
1478 Darowanie kary otrzymuje się za pośrednictwem Kościoła, który mocą udzielonej mu przez Chrystusa władzy związywania i rozwiązywania działa na rzecz chrześcijanina i otwiera mu skarbiec zasług Chrystusa i świętych, by otrzymać od Ojca miłosierdzia darowanie kar doczesnych, jakie należą się za grzechy. W ten sposób Kościół chce nie tylko przyjść z pomocą chrześcijaninowi, lecz także pobudzić go do czynów pobożności, pokuty i miłości.
